Kunstblog / kunst in woord

Grip op Blue Monday!

De tentoonstelling werd grotendeels samengesteld uit de eigen museumcollectie en werd ten tijden de eerste lockdown in 2020 gemaakt. Het vertelt over de symboliek van kleur in de mode. Een modekleur is namelijk nooit zomaar een kleur. Vaak is het een kleur met een boodschap.

Betekenis van kleur

De surrealistische couturière Elsa Schiaparelli, die samenwerkte met Salvador Dali, zei in de crisis van de jaren '30 over de levendige kleur ‘shocking pink’ (choquerend roze):

‘In difficult times, fashion is always outrageous’.

Diezelfde kleur roze zien we nu terug in het werk van Christopher John Rogers, die werkt met prachtige felle unikleuren voor man en vrouw. Juist in een sombere tijd bestaat behoefte aan een verbindende factor en dat kan kleur zijn: het biedt troost en hoop en een fijn gevoel bij het zien van fraai gemaakte kledingstukken.

Kleurencode kraken

Over de symboliek van kleur zijn veel verhalen te vertellen. Wat een kleur nu voor ons betekent, is in het verleden soms heel anders geweest. Kleur in de mode werkt vaak als een code en soms kennen we die de betekenis van toen niet meer.

Zwart was is de negentiende eeuw vaak een kleur van rouw. Maar de kleur is later, onder andere door Coco Chanel, omgetoverd tot een tint om in je kledingkast te hebben: een little black dress wilde je hebben om feest in te vieren; om in te dansen. En dat juist in de jaren ná de Eerste Wereldoorlog.

Naast zwart, werden (en worden) ook grijs en paars gehanteerd voor rouwkleding.

Sinds toen is er heel wat veranderd in de dresscode van een uitvaart. Zo was de rouwstoet van Koningin Wilhelmina in 1962 geheel in het wit gehuld. Toen opzienbarend.

Wit wordt gezien als de kleur van onschuld, puurheid en vrede. Het symboliseert een nieuwe begin en reinheid.

Zeven kleuren van de regenboog

Rood is een kleur die symbool staat voor elementen van risico en gevaar. Rood trekt snel de aandacht en wordt verbonden aan gevaar, maar ook aan liefde en verbondenheid.

Oranje is sinds de 17e eeuw onze nationale kleur, via vererving overgegaan naar de Vader des Vaderlands, Willem van Oranje. Niets aan de hand zou je denken, maar het dragen ervan kon je vroeger ook de kop kosten. De kleur staat symbool voor verzet bij geloofsdisputen, politieke revoluties en verzet tegen landontruimingen.

Zonnig geel brengt optimisme, maar wie weet nog dat dit vroeger de kleur was die straatprostituees droegen, omdat je hen dan goed kon zien in donkere steegjes en straten?

Groen staat voor hoop, maar ook voor een nieuwe manier van omgaan met elkaar en het vertegenwoordigt nu de veranderingen naar sustainability in de mode-industrie.

Wist je dat het giftige arsenicum gebruikt werd in de negentiende eeuw kleding in de kleur groen te verven? Daar komt de term ‘gifgroen’ vandaan.

Voor kleding is blauw in de westerse wereld nog steeds de meest geliefde kleur. Dit is nog terug te voeren naar de Maria-cultus in de middeleeuwen. Vanaf toen werd Maria afgebeeld in blauwe kledij. Dit stond niet alleen voor het goede, maar werd ook geassocieerd met bescheidenheid.

Behalve een rouwkleur wordt paars ook gezien als een kostbare, koninklijke kleur. En later werd paars door de vrouwenbeweging juist geassocieerd met hoop en een nieuw begin in plaatst van luxe, stijl en koninklijke rijkdom.

Kleur als statement

Vandaag de dag kun je met de kleur van je kleding een duidelijk statement maken.

Twee recente voorbeelden illustreren dit perfect.

1. Het broekpak dat Kamala Harris droeg toen zij haar nominatie als running mate van Joe Biden - en daarmee haar kandidaatstelling als vicepresident van de Verenigde Staten - accepteerde, was niet voor niets paars, of ‘plum’, pruimkleurig, zoals de Amerikanen zeggen. Ook draagt zij regelmatig een wit of crèmekleurig broekpak, net als Hillary Clinton eerder deed bij haar campagnes.

Er worden namelijk in Amerika drie kleuren in verband gebracht met de strijd voor vrouwenkiesrecht:

- wit voor puurheid,

- goud voor hoop en

- paars voor loyaliteit, daadkracht, leiding.

2. Begin augustus 2020 droegen Poolse parlementsleden zij-aan-zij de kleuren die de LGBT-gemeenschap vertegenwoordigen, inclusief een mondkapje in regenboogkleuren. Ze deden dit als protest tegen de omstreden uitspraken van de conservatieve Poolse President Andrzej Duda over de LGBT-gemeenschap.

Hun kleurrijke jurken spraken voor zich toen zij bij elkaar stonden.

Grip op Blue Monday ?

Inmiddels grip gekregen op het Blue Monday-gevoel en zin in wat afleiding? Klik hier voor een kort filmpje gemaakt over de tentoonstelling.