B/Vlog


LOUVRE ABU DHABI

Kunst uit Zeist in Abu Dhabi           Kunst uit Zeist voor Cy Twombly

Op 9 november 2017 opende Franse president Emmanuel Macron een “dependance” van het Parijse Louvre in Abu Dhabi.

Een spierwit gebouw, met een stalen koepel in een lege zandvlakte aan een knalblauwe zee (kosten ca. € 100 miljoen).

Met de koepel van architect Jean Nouvel als misschien wel het belangrijkste kunstwerk van het museum (doorsnede 180 meter en een gewicht van een hele Eiffeltoren: acht lagen constructie over elkaar heen). De koepel bestaat uit stalen vlakken in typisch Arabische geometrische motieven en laten lichtstralen door.

Het lijkt of de zon door de palmtakken sijpelt in een nederzetting, een kashba, in de oase (Al Ain, ca. 150 km van Abu Dhabi). Het lijkt op een binnenplaats van de oorspronkelijke huizen in de regio met een waterbron en boom. Binnen en buiten gaan in elkaar over. Sommige ruimtes tussen de verschillende delen van het museum bevinden zich in de open lucht, beschermd tegen de zon en de enkele regendruppel op jaarbasis, die valt door de koepel. Onder de koepel bevinden zich in totaal 55 gebouwen, waarin de pijlers van de draagconstructie verwerkt zijn.

Dit gebouw van Jean Nouvel past in de cultuur, het klimaat en de geschiedenis van de plek waar het staat. Je voelt en ruikt de omgeving.

De ‘palm’boom is er in brons, zoekend naar licht, van de Italiaanse beeldhouwer Giuseppe Penone, wiens werk nu te zien is in de jubileumtentoonstelling van Museum de Pont in Tilburg.

De collectie is nu opgebouwd uit in totaal 625 objecten waarvan 300 werken van 17 Franse musea, die werden uitgeleend aan dit nieuwe museum = 70% van de collectie op dit moment.

De andere 30% is gefinancieerd uit de ca. € 40 miljoen van de afgelopen paar jaar (ca. € 40 milj/per jaar is het budget van de aankoopcommissie voor de opbouw van de eigen collectie van het museum).

Ter vergelijking: het Rijksmuseum beschikt jaarlijks tussen de 2 à 3 miljoen voor aankopen en kan daarbij aanspraak maken bij speciale aankopen op gelden bij het Rijk en particuliere fondsen zoals Vereniging Rembrandt en crowdfunding.

15 jaar lang zullen 17 Franse nationale musea en instellingen kunstwerken blijven uitlenen aan dit nieuwe museum en 30 jaar lang mag ‘het eerste universele museum van de Arabische wereld’ de naam van het Louvre blijven gebruiken (weliswaar tegen de ‘kleine’ vergoeding van zo’n € 500 miljoen).

Waar de Zonnekoning van Frankrijk, Lodewijk XIV, in de 17e eeuw kunst toegankelijk maakte voor het volk, is nu de emir van Abu Dhabi, de  Zonnekoning anno 2017, die dat doet voor dit deel van de wereld. Er zijn alleen een aantal hobbels te nemen:

  • Voor het museum: vandaar de ‘hulp’ van Frankrijk aan VAE. Denk alleen al aan voorwaarden en eisen om een bepaald object te conserveren en tentoon te stellen: luchtvochtigheid, licht, klimaat, depot etc. Daar was geen kennis van.
  • Voor het publiek: hoe leg je al dat moois uit aan een grotendeels niet-westers publiek dat van huis uit niet bekend is met termen als Verlichting, Art Nouveau of Griekse mythologie?
  • Kunstdiscours ontbreekt, opleiding tot museologie komt nu langzaam op gang door studenten plekken aan te bieden in Frankrijk, kunstacademie staat in de kinderschoenen, kunstenaars/artistieke vrijheid nog zoekende etc.

Kernvraag die dan oprijst is: Waarom een museum van dergelijke omvang in de VAE?

Antwoord: Abu Dhabi (1 van 7 staten van de VAE) wil net als andere olielanden de basis van zijn economie verbreden vanwege de compensatie van inkomstenderving uit olievoorraden. Het stimuleren van toerisme is één van de speerpunten.

Vandaar de slordige een miljoen euro die het Louvre Abu Dhabi heeft gekost en het geld dat vrijgemaakt wordt voor de toekomstige buur van het museum: Guggenheim Abu Dhabi en nog een aantal culturele instellingen, zoals het Zayed National Museum en het Performing Arts Centre.

Gevolg: het werkt als soft politics: kleinere landen als de VAE moeten het niet hebben van hun militaire slagkracht, maar van hun vrienden.

Wat is er te zien?

Het emiraat Abu Dhabi ligt op een plek, tussen drie continenten in, waar veel handelsroutes liepen. Deze context speelt een grote rol bij de collectieopbouw. Gekeken is naar paralellen en dwarsverbanden tussen cultureel erfgoed, die uit alle windstreken en tijdsvakken overal ter wereld mensen op een bepaald moment een bepaald materiaal met vormgeving van hun leefomgeving hebben verrijkt.

Encyclopedisch tentoongesteld van Oude Kunst tot Moderne kunst: van de laat-Ottomaanse kunstenaar Osman Hamdi Bey tot aan Mondriaan, Gaugain, Manet en recente doeken van de Amerikaanse kunstenaar Cy Twombly, maar ook gebruiksvoorwerpen als porselein, zilver, meubels, en bijv. antieke wapens.


Armando, Darwin, Sinke & Van Tongeren

Amelisweerd

Bij binnenkomst op Villa Eikenhorst toonde de bijna 50-jarige koning Willem-Alexander vorige week aan interviewer Wilfried de Jong de kunstwerken aan beide zijden van de ingang. “Mijn vrouw en ik zijn liefhebbers van Zero,” onthulde hij hun voorliefde voor minimalistische kleuren, moderne vormen en industrieel materiaalgebruik. We bevinden ons dus in goed gezelschap als we op weg gaan naar het 18de eeuwse landhuis Oud Amelisweerd. Want daar treedt een van de oprichters van de Nederlands tak van Zero, de Nul-beweging, op: Armando (87).


De kunstenaar verbeeldt zijn gedachtegoed in meerdere disciplines. En de uomo universale draagt vandaag verhalen voor die in verbinding staan met de tentoonstelling in MOA | Museum Oud Amelisweerd. ‘Tier-Armando, Darwin, Sinke & Van Tongeren’ heet deze. De fabelachtige creaties van opgezette dieren in ‘levenden’ lijve met daarachter de werken van Armando bieden een bijzondere ervaring. Alles zorgvuldig uitgekozen door de taxidermisten Jaap Sinke & Ferry van Tongeren en curator Sjors Swierstra.


Ik loop over de oprijlaan richting MOA en ik voel me met elke stap meer en meer in de sfeer van de natuur en de dieren komen. Wat een prachtige omgeving! Dat ik, net als mijn fantasie, een aangename middag tegemoet ga, staat vast.


Naar het gelijknamige boek voert Armando tijdens “Dierenpraat” dialogen met elf verschillende dieren (zoals de uil, de muis, de sperwer en de kraanvogel). Marieke Schneeman (fluit) en Michiel Weidner (cymbaal) omlijsten de vertellingen door arrangementen van Bela Bartóks pianowerken.


Zoals Bartók zijn dieren laat spreken via de muziek, zo praat Armando met zijn dieren. Gesprekken die gaan over alledaagse onderwerpen, met een grappige invalshoek of wonderlijke wending. Dierenpraat met een menselijk karakter. Het filosofische en het absurde van de verhalen maken het op en top een voordracht voor volwassenen.

Na afloop ben Ik helemaal in de stemming om de stillevens van de kunstenaars te bewonderen.

Sinke & Van Tongeren hebben een bijzondere kijk op het dierenrijk. Fotografie, readymades en theatrale sculpturen van opgezette dieren komen samen met de geschilderde en bronzen Tiere van Armando en de dieren op het behang van de pronkkamers van Oud Amelisweerd.

 Met Tier bouwt MOA voort op de tentoonstelling Stil Leven (2016), waarin de Vlaamse fotograaf Stephan Vanfleteren nieuw werk maakte, dat geïnspireerd was op het huis en het landgoed Oud Amelisweerd. Zijn stillevens van dode dieren en zijn wens om een van de gefotografeerde dieren op te zetten, brachten MOA in contact met taxidermisten Sinke & Van Tongeren. De witte knobbelzwaan, die Vanfleteren uit België meebracht, kon echter niet worden opgezet; hij was niet geringd. Zo ontstond wel het idee om een tentoonstelling te wijden aan het dier in de kunst.

 Sinke & Van Tongeren werkten een jaar aan deze expositie. Ze maakten er speciaal nieuwe werken voor. Je kunt in de tentoonstelling zien dat het duo het ambacht van preparateur volledig beheersen, maar hun werk gaat verder. Het staat in het teken van het experiment, van een onderzoek naar vorm en betekenis. Het is een spel met de verwachting van de kijker.

MOA heeft zijn pijlers in het beheren en tentoonstellen van de Armando Collectie telkens in combinatie met een of meerdere kunstenaars én de natuur. Ieder half jaar in een nieuwe setting. U kunt nog genieten van Tier-Armando, Darwin, Sinke & Van Tongeren tot 10 september 2017.

Ook dit pareltje op de Utrechtse Heuvelrug bezoeken? Kijk voor meer info op www.moa.nl > http://www.moa.nl/nl/Exhibitions/Tier en meldt u aan voor een van de evenementen die MOA organiseert.